Shortcut: WD:GLOSS

Wikidata:Słowniczek

From Wikidata
Jump to navigation Jump to search
This page is a translated version of the page Wikidata:Glossary and the translation is 93% complete.

Outdated translations are marked like this.
Other languages:
Afrikaans • ‎Bahasa Indonesia • ‎Bahasa Melayu • ‎British English • ‎Deutsch • ‎English • ‎Esperanto • ‎Frysk • ‎Ilokano • ‎Kiswahili • ‎Latina • ‎Lëtzebuergesch • ‎Nederlands • ‎Ripoarisch • ‎Scots • ‎Tiếng Việt • ‎Türkçe • ‎Zazaki • ‎azərbaycanca • ‎be-tarask • ‎bosanski • ‎català • ‎dansk • ‎dolnoserbski • ‎español • ‎euskara • ‎français • ‎galego • ‎hornjoserbsce • ‎interlingua • ‎italiano • ‎latviešu • ‎lietuvių • ‎magyar • ‎norsk bokmål • ‎norsk nynorsk • ‎occitan • ‎polski • ‎português • ‎português do Brasil • ‎română • ‎srpskohrvatski / српскохрватски • ‎suomi • ‎svenska • ‎íslenska • ‎čeština • ‎ślůnski • ‎Ελληνικά • ‎беларуская • ‎български • ‎македонски • ‎русский • ‎српски (ћирилица)‎ • ‎српски / srpski • ‎тоҷикӣ • ‎українська • ‎հայերեն • ‎ייִדיש • ‎עברית • ‎اردو • ‎العربية • ‎فارسی • ‎پښتو • ‎नेपाली • ‎हिन्दी • ‎বাংলা • ‎ਪੰਜਾਬੀ • ‎ગુજરાતી • ‎தமிழ் • ‎తెలుగు • ‎മലയാളം • ‎ไทย • ‎ქართული • ‎中文 • ‎中文(中国大陆)‎ • ‎中文(简体)‎ • ‎中文(繁體)‎ • ‎日本語 • ‎한국어

Częsci składowe deklaracji

Słownik zawiera definicje najważniejszych pojęć Wikidanych i zawiera odnośniki do bardziej szczegółowych informacji. Zobacz również Wikidata:Wprowadzenie, aby zapoznać się z wprowadzeniem do Wikidanych i glosariusz wytycznych, aby dowiedzieć się jak dodawać i poprawiać elementy opisane w niniejszym słowniku.

Słownik
Alias (także Also known as) jest alternatywną nazwą elementu lub właściwości. Najbardziej typową lub najważniejszą nazwą jest etykieta. Aliasy pomagają ludziom znaleźć elementy, nawet jeśli szukają ich nie używając etykiety. Na przykład element Q2 posiada etykietę "Ziemia" i aliasy, takie jak "Terra" i "błękitna planeta".
Help:Aliases
Odznaczenia to opcjonalne znaczniki, które można dołączyć do linku do podstrony. Na przykład link do podstrony może być oznaczony jako link do "artykułu na medal" i/lub strony "skorygowanej".
Help:Badges
Stwierdzenie (ang. claim) jest częścią danych jednostki, na której stronie występuje to stwierdzenie. Stwierdzenie składa się z właściwości (np. location (P276)) jak również wartości (np. Germany (Q183)) lub jednego z oznaczeń szczególnych "bez wartości" i "nieznana wartość". Stwierdzenie może posiadać kwalifikatory, takie jest kwalifikatory czasowe, mówiące że stwierdzenie jest ważne w określonym czasie. W porównaniu z trypletami w modelu danych RDF, stwierdzenie używa właściwości do wyrażenia orzeczenia trypletu i wartości do wyrażenia obiektu trypletu. Stwierdzenia stanowią część deklaracji na stronach elementów, gdzie mogą być poszerzone o źródła i rangi; może pojawiać się również na stronach nie będących elementami.

Ograniczenie jest regułą, która określa w jaki sposób powinna być użyta dana właściwość.


Help:Constraints
Typ danych (typ wartości danych lub typ wartości) jest rodzajem wartości danych, które mogą być przypisane do właściwości i określają, w jaki sposób wartości danych są przechowywane w każdym stwierdzeniu. Każdej właściwości jest przyporządkowany predefiniowany typ danych. Nie wszystkie wartości mogą być przypisane, ponieważ niektórych typów danych jeszcze brakuje. Rozwój nowych typów danych jest w toku. Zobacz też listę wszystkich dostępnych typów danych.
Help:Data type
Opis jest to opisowa fraza specyficzna w danym języku dla elementu, właściwości lub zapytania. Zapewnia kontekst dla etykiety (np. istnieje wiele elementów o miejscach z etykietą "Cambridge"). Dlatego opis nie musi być unikalny, ani w języku lub całym projekcie, ale musi być unikalny w połączeniu z etykietą. Wyjątkowość dla kombinacji etykiety i opisu jest twardym ograniczeniem, które musi być spełnione, zanim zostaną zapisane zmiany.
Help:Description
Encja to treść strony Wikidanych, która może być elementem (w głównej przestrzeni nazw), właściwością (w przestrzeni nazw właściwości). Każda encja jest jednoznacznie identyfikowana przez ID encji, który jest liczbą poprzedzoną prefiksem, na przykład Q dla elementu i P dla właściwości. Encja jest również identyfikowana przez unikalną kombinację etykiety i opisu dla każdego języka. Encja może mieć alternatywne aliasy w wielu językach. Każda encja posiada również dereferencyjny URI, który jest zgodny ze wzorem http://www.wikidata.org/entity/ID, gdzie ID to identyfikator własny encji.
Identyfikator zewnętrzny Niektóre właściwości posiadają wartości, które są ciągami znaków używanymi w bazach danych organizacji zewnętrznych. Oznaczenia te jednoznacznie identyfikują element. Przykładem identyfikatora zewnętrznego jest numer ISBN książki lub unikalna część adresu URL filmu lub aktora w internetowej bazie danych filmów.
Element w Wikidanych odnosi się do rzeczywistego obiektu, koncepcji lub wydarzenia, posiadającego w Wikidanych identyfikator (lub równoważną nazwę) wraz z informacjami o nim. Każdemu elementowi przypisana jest odpowiednia strona w głównej przestrzeni nazw Wikidanych. Elementy określone są za pomocą prefiksu id (np. Q5) lub przez link do strony zewnętrznej, lub przez niepowtarzalną kombinację wielojęzycznej etykiety i opisu. Elementy mogą mieć również aliasy, aby ułatwić wyszukiwanie. Główną część danych elementu jest lista deklaracji odnosząca się do tego elementu. Element można traktować jako podmiotową część trypletu w powiązanych danych.
Help:Items
Etykieta (również nazwa) jest podstawową nazwą nadawaną w celu identyfikacji podmiotu (tj. elementu lub właściwości). Np. element z identyfikatorem Q7378 ma polską etykietę "słoń". Każdy element ma dokładnie jedną etykietę w danym języku. Etykiety nie muszą być unikatowe. Opisy i aliasy używane są do rozróżniania elementów o tej samej etykiecie. Strony Wikidanych nie posiadają etykiet, tylko tytuły.
Help:Labels
Atrybuty językowe są specyficzne dla języka etykiety, aliasy i opisy, które są przypisane do elemetów, właściwości i zapytań. Są to teksty zrozumiałe dla człowieka w celu ułatwienia zrozumienia zakresu elementu, na przykład specyficznego typu bytu istniejącego w świecie realnym. Jeśli ich brakuje, niektóre z nich mogą być zastąpione tekstami z innych języków, zgodnie z zasadami łańcuchów zastępowania języków.
Zastępowanie języków (również łańcuchy językowe) są usystematyzowanymi metodami zastępowania brakujących atrybutów językowych tekstami z alternatywnych języków. Dokładne reguły wymiany mogą się różnić w zależności od typu strony, od tego, czy użytkownik jest zalogowany, czy od preferowanych przez użytkownika języków.
Przestrzeń główna jest to przestrzeń nazw, w której znajdują się wszystkie elementy. Wyróżnia ją brak prefiksu.
MediaWiki jest oprogramowaniem, na którym uruchomione są Wikidane, Wikipedia i inne wiki. Instalacja MediaWiki dla Wikidanych korzysta z rozszerzenia Wikibase.
Czym są MediaWiki.
Metastrony Są to wszystkie strony, które nie są encjami, tj. nie należą do przestrzeni nazw danych. Metastrony Wikidanych zawierają niestrukturalne treści reprezentowane przez standardowy kod MediaWiki, a być może także wstawki kodu przyszłego klienta Wikidanych. Przykładami są strony dyskusyji, strony kategorii, strony projektu (w przestrzeni nazw Wikidanych) i strony pomocy (w przestrzeni nazw pomocy). Metastrony zawierają również treść i dane automatycznie generowane przez oprogramowanie MediaWiki (na przykład historię edycji strony lub stron specjalnych).
Przestrzenie nazw są rodzajem kategorii stron w wiki. W przestrzeni nazw mogą obowiązywać różne zasady dotyczące stron i ich zawartości. W Wikidanych najważniejszą przestrzenią nazw (lub główną przestrzenią nazw) jest przestrzeń elementów Wikidanych. Adres URL takiej strony kończy się na Q z liczbą, na przykład Q7378 dla "słoń". Strony w innych przestrzeniach nazw zaczynają się od nazwy przestrzeni, 'przedrostka', na przykład Help:Contents.
Help:Namespaces
Strona (ang. page) to wewnętrzna lub zewnętrzna strona internetowa z unikalnym tytułem, np. artykuł w głównej przestrzeni Wikipedii lub element w głównej przestrzeni Wikidanych. W Wikidanych termin „strona” może odnosić się do elementów lub właściwości w przestrzeni danych, metastrony w innej przestrzeni lub zewnętrznej dolinkowanej strony na Wikipedii lub innej stronie (ang. site) Wikimediów czy zewnętrznej, do której odwołuje się używając interwiki. Strony w głównej przestrzeni Wikidanych są o elementach, jedna strona może zawierać tylko jeden element.
Projekt jest terminem często używanym w ruchu Wikimedia. W większości przypadków ludzie mają na myśli Wiki prowadzone przez Wikimedia. W Wikidanych termin ten zwykle odnosi się do samych Wikidanych.
Właściwość (także atrybut) jest wskaźnikiem do wartości, innej relacji, złożonej struktury danych lub ewentualnie brakującej wartości, nie jest jednak wartością samą w sobie. Każda deklaracja na stronie elementu odnosi się do właściwości i przypisuje jej jedną lub kilka wartości lub jakąś inną relację lub złożoną strukturę danych lub ewentualnie brakującą wartość. Właściwość jest przechowywana na stronie w przestrzeni nazw właściwości i zawiera deklarację typu danych dla wartości tej właściwości. W odniesieniu do związku danych, właściwość reprezentuje predykat tripletu.
Help:Properties
Kwalifikator jest częścią stwierdzenia, który mówi coś na temat konkretnego stwierdzenia, często w sposób opisowy. Kwalifikator może być terminem według określonego słownictwa, ale może być również wariantem frazy opisowej (czy te terminy lub frazy są dowolnym tekstem, czy częścią jakiegoś słownika, będzie to prawdopodobnie zależało od społeczności Wikidanych).
Help:Qualifiers
Zapytanie jest sposbem wyszukiwania elementów w Wikidanych. Obecnie zapytania mogą być wykonywane w języku zapytań SPARQL. Planowane jest rozszerzanie Wikidanych o możliwość zapytań o encje zdefiniowane na stronach.
Wikidata:SPARQL query service
Ranga jest współczynnikiem jakości, stosowanym do prostego wyboru/filtrowania w przypadkach, gdy istnieje wiele deklaracji dla danej właściwości. W takich przypadkach możesz chcieć wskazać, która deklaracja jest ważniejsze lub istotniejsza niż inne dekleracje. Domyślnie deklaracja ma rangę 'normalna', ale można ją zmienić na 'preferowaną' lub 'przestarzałą'.
Help:Ranking
Źródło (lub referencja) opisuje pochodzenie deklaracji w Wikidanych. Źródło jest często elementem na swoich własnych prawach; np. książka. Wikidane nie mają na celu odpowiadać na pytanie, czy deklaracja jest poprawna, ale jedynie czy deklaracja pojawi się w źródle.
Help:Sources
Strona jest odnośnikiem do każdej zewnętrznej strony internetowej, ale w przypadku linków do podstron odnosi się do konkretnych istniejących wiki, na przykład do wersji językowej Wikipedii. Witryny te identyfikowane są przez globalne identyfikatory witryn lub skrótowo siteid, technicznie odpowiadającym nazwie DBname dla danej wiki. Na przykład siteid z łacińską Wikipedią to lawiki. Każda zewnętrzna strona może mieć tylko jeden link zarejestrowany w Wikidanych i każdy element może mieć tylko jeden link do każdej zewnętrznej strony.
Link do podstrony (link interwiki) to identyfikacja strony w innej witrynie. Składa się z identyfikatora strony i tytułu i jest przechowywana w poszczególnych elementach Wikidanych. Są one używane zarówno do identyfikowania elementów z zewnętrznej strony, jak i do centralnego przechowywania linków interwiki.
Help:Sitelinks

Snak jest technicznym terminem oprogramowania Wikibase, z którym użytkownicy najczęściej mogą się zetknąć, gdy próbują uzyskać dostęp do Wikidanych poprzez API MediaWiki. Odnosi się on do kombinacji właściwości i wartości lub jednego ze specjalnych przypadków "bez wartości" i "nieznanej wartości". Snaki można znaleźć w twierdzeniach i w kwalifikatorach jako część deklaracji. "Główny snak" jest najważniejszą częścią deklaracji, np. w stwierdzeniu "Emma Watson była członkiem obsady Harry Potter i Kamień Filozoficzny w roli Hermiony Granger" odnosi się do części "Emma Watson była członkiem obsady Harry Potter i Kamień Filozoficzny".

Deklaracja to fragment danych odnoszący się do elementu na stronie tego elementu. Deklaracja składa się ze stwierdzenia (para właściwość-wartość, jak np. "lokalizacja: Polska" razem z opcjonalnymi kwalifikatorami) rozszerzonego o opcjonalne źródła (uźródławiające stwierdzenie) i opcjonalną rangę (do rozróżnienia kilku stwierdzeń, zawierających tę samą właściwość). Wikidane nie robią żadnych założeń co do poprawności deklaracji, a jedynie zbierają i raportują je odnosząc się do źródła.
Help:Statements
Łańcuch (skrót od łańcuch znaków) jest ogólnym określeniem sekwencji dowolnie wybranych znaków, interpretowanej jako tekst (np. "Hello") — w przeciwieństwie do wartość interpretowanej jako wartość liczbowa (3,14), link do elementu (np. [[Q1234]]) lub bardziej złożonego typu danych (zbiór {1,3,5,7}). Wikidane będą wspierać "jednojęzyczne" i "wielojęzyczne" typy danych jako wartość właściwości.
Tytuł to nazwa strony internetowej. Tytuł jest unikalny dla danej wiki. W Wikidanych tytuł to albo identyfikator elementu taki jak Q42 albo zaczyna się od przedrostka przestrzeni nazw, takiego jak Help:. Tytuły stron w innych projektach wiki są potrzebne do połączenia tych stron elementów Wikidanych za pośrednictwem linków do podstron.
Wartości (również wartości danych) są fragmentami danych osadzonymi w każdym stwierdzeniu. W zależności od typu danych, mogą być jedną wartością (jak liczba) lub wartością składającą się z kilku części (jak położenie geograficzne z długością i szerokością geograficzną). Można również wybrać specjalne wartości "nieznana wartość" lub "bez wartości".
Help:Statements
Wikibase jest oprogramowaniem stojącym za Wikidanymi. Składa się z zestawu rozszerzeń do oprogramowania MediaWiki. Dzięki tym rozszerzeniom Wikidane mogą zarządzać danymi w elementach i właściwościach oraz zapytaniach i wyświetlać te dane.
Help:Wikibase
Wikidane to projekt Wikimedia, uruchomiony na oprogramowaniu MediaWiki z rozszerzeniami Wikibase. Pozwala to edytorom Wikidanych na wprowadzanie danych i przeglądanie stron.
Wikidata:Introduction
Wikimedia to nazwa ruchu, w skład którego wchodzą indywidualne osoby i organizacje. Wikidane wraz z innymi wiki, takimi jak Wikipedia, prowadzone są przez Wikimedia Foundation. Oprogramowanie Wikibase zostało opracowane głównie przez Wikimedia Germany, która jest jednym z oddziałów narodowych Wikimedia.
Help:Wikimedia
Wiki to rodzaj strony internetowej. Wikipedia i Wikidane to wiki. Wiki to strona internetowa, którą mogą edytować użytkownicy.
Help:Wiki


Powiązane słowniki