Shortcut: WD:GLOSS

Wikidata:Glosario

From Wikidata
Jump to: navigation, search
This page is a translated version of the page Wikidata:Glossary and the translation is 8% complete.

Outdated translations are marked like this.
Other languages:
العربية • ‎azərbaycanca • ‎беларуская • ‎беларуская (тарашкевіца)‎ • ‎বাংলা • ‎bosanski • ‎català • ‎čeština • ‎dansk • ‎Deutsch • ‎Zazaki • ‎dolnoserbski • ‎Ελληνικά • ‎English • ‎British English • ‎Esperanto • ‎español • ‎euskara • ‎فارسی • ‎suomi • ‎français • ‎Frysk • ‎ગુજરાતી • ‎עברית • ‎हिन्दी • ‎hornjoserbsce • ‎magyar • ‎Հայերեն • ‎interlingua • ‎Bahasa Indonesia • ‎Ilokano • ‎íslenska • ‎italiano • ‎日本語 • ‎ქართული • ‎한국어 • ‎Ripoarisch • ‎Latina • ‎Lëtzebuergesch • ‎lietuvių • ‎latviešu • ‎македонски • ‎മലയാളം • ‎Bahasa Melayu • ‎norsk bokmål • ‎Nederlands • ‎norsk nynorsk • ‎occitan • ‎ਪੰਜਾਬੀ • ‎polski • ‎پښتو • ‎português • ‎português do Brasil • ‎română • ‎русский • ‎Scots • ‎srpskohrvatski / српскохрватски • ‎српски / srpski • ‎српски (ћирилица)‎ • ‎svenska • ‎Kiswahili • ‎ślůnski • ‎தமிழ் • ‎తెలుగు • ‎ไทย • ‎Türkçe • ‎українська • ‎اردو • ‎Tiếng Việt • ‎ייִדיש • ‎中文 • ‎中文(中国大陆)‎ • ‎中文(简体)‎ • ‎中文(繁體)‎

Ti Wikidata ket maysa a batayan ti pannakaamo a mabaliwan ti sinoman. Dayto a panid ti reperensia para kadagiti amin nga agar-aramat a mangpadas ti panangipada iti terminolohia, a pannakainamnamanto a mangtulon ti panagpasayaat ti pannakitungtung ken pannakisinnarita dagiti agsursurat.

The Glossary is ordered conceptually rather than alphabetically, with the more general concepts presented first as much as possible. This is because it is translated into several languages, and the concepts have different names in different languages. In some cases, it is not obvious how to organize the entries. In these cases, "see also" has been added to the appropriate section.

Names and projects

  • Wikimedia is the name of a movement (see for details) that provides free knowledge to the public through the Wikimedia projects.
  • Wikimedia projects (see for details) are free wikis with a specific purpose, usually divided into multiple individual wikis for each language, as with Wikipedia. Wikidata is a multilingual Wikimedia project. There are about 800 different wikis in total for Wikimedia projects. For now, only Wikimedia projects can be linked with Wikidata.

Ti MediaWiki ket isu ti sopwer ngagapatpataray kadagiti gandat kasla ti Wikipedia ken Wikimedia Commons; kitaen ti MediaWiki.

Ti Wikibase ket isu ti sopwer para iti Wikidata. Daytoy ket buklen dagiti tallo nga extension iti MediaWiki: ti Wikibase, Wikibase client, ken WikibaseLib. Ti Wikibase extension (para iti server ti Wikidata, ket kankanayon amakunkuna laeng iti repo) ket mangpalubos ti panangikabil ti MediaWiki nga agurnong ken nagtaripatu ti naestruktura a datos ken mabalinto a mausar iti website ti Wikidata. Ti Wikibase client extension (makunkuna laeng a ti client) ket mangpalubos ti panangikabil ti MediaWiki tapno makasukisok ken mangiparang ti datos manipud ti server ti Wikidata kadagiti bukodna a panid, ken maipanto kadagiti Wikipedias iti nadumaduma pagsasao, ken mabalin a dagiti pay sabsabali a sitio. Ti WikibaseLib extension ket adda dagiti sapsap a biblioteka para kadagitoy dua a nangruna nga extension.

Ti Wikidata ket maysa a gandat ti Wikimedia nga gapatpataray ti kita itiMediaWiki nga adda dagiti Wikibase nga extension. Daytoy ket mangpalubos kadagiti editor ti Wikidata nga agikabil kadagiti datos ken agbasabasa kadagiti panid.

Basic terms

Ti datos, iti Wikidata, ket urnong dagiti amin a naestruktura a datos, a kayatna asaoen ket ti linaon ti batayan ti datos — iti sapasap, amin a naikabil babaen dagiti editor ti Wikidat ken dagiti bot kadagiti panid ti entidad, ti tunggal maysa a kapadpada ti agasmag ti datos idiay datos a batayan ti Wikidata. Dagitoy a panid ket tagikua ti tallo a pagikabilan a nagan ti datos (dagiti pagikabilan ti nagan ti entidad): ti kangrunaa a pagikabilan a nagan (para kadagiti banag), ti pagikabilan a nagan ti tagikua ken ti pagikabilan ti nagan ti masukisok. Dagiti dadduma pay a Wikidata pampanid ket aglaon ti saan a naestruktura a linaon, kas pagarikgan ti panagpataray ti testo, ket naipanpanunotan dagitoy a meta a pampanid. A naisangsangayan, ti datos a tagikua ket dagiti tagikua a pateg dagiti insasaos, nga adda laeng iti kita dagiti kita ti datos.

Data is raw information, like the words you are reading right now. Wikidata is essentially a collection of structured data, or database content. Those data are generally everything entered by the Wikidata editors and bots using the entity pages and the public programming interface. The wikipages from which a user can see and enter data are organized in three data namespaces:

  1. the main namespace (for items), regrouping pages in which we can see and enter information about a specific entity,
  2. the property namespace, in which we can see information about properties, which are used to structure the information we enter into statements and the
  3. query namespace, in which we can define additional ways to extract and display the information than the main namespace.

The data in those namespaces are said to be structured because they are all organized in a way that the Wikibase software uses to ensure a certain data model and because the community defines and enforces the correct ways to enter information.

Metadata in Wikidata is structured data, that can not be created or changed by users and bots but is created by the MediaWiki software. The revision history of pages is an example of metadata. The software generates the entries with time stamps and user names.

Other Wikidata pages are classical Wikipages and consist of unstructured data or semi-structured data (Q2336004) View with Reasonator See with SQID (for example: running text or wikitext), and are meta pages, such as community discussion pages.

Specifically, an important kind of data are property data. Property data are values associated with a property to build a Claim; they are an organisation unit of the structured data. Each property is assigned a Datatype, which defines the property data values that can be used in claims built with this property.

  • Dataset

A dataset is generally any collection of (structured) Data.

In Wikidata what is called a dataset is often associated to an entity: the dataset associated to an entity is all the information shown in the identity Wikipage (the set of statements in the database who have this entity as a subject, the Wikipedia links of articles describing this entity on Wikimedia projects, ...).

We can build other datasets by combining dataset of several entities.

The datasets can be represented in different ways: as in their entity Wikipage in the form of an XML or JSON file for the robots and computing programs. Specifically in the Wikidata user interface messages, dataset refers to data associated to an entity (an item, a property or a query)

  • Dereferenceable URIs These are used during content negotiation to supply a resource description even if it is the entity itself that is addressed. This also makes it possible to supply a human-readable description or a machine readable one. The latter one would then be RDF data, according to what is more suitable. The content the dereferenced URIs point to will be available through the page Special:EntityData.

Ti eksport ket mangitudtudo ti waya ti datis ken metadataos manipud ti Wikidata a mabalin a magun-od para iti panag-usar. Ti panggepen ket dagiti mabasa ti makina nga ekport kadagiti datos a magun-od kadagiti nawatiwat a naus-usar a porma a kas ti JSON wenno RDF/XML.

Ti naisilpo a datos ket maysa apamay-an para iti panangipablaak ti naestrutura a datos tapno mabalin a maisilpo ken agbalin a naserbi. Daytoy ket asideg a mainaig no kasano ti panagobra ti Wikidata , babaen ti panangikapet dagiti entidad ken ti panangikapet ti datos kadagiti naisilpo a panid ti datos a kas ti maaramid ti Wikidata para kadagiti banag.

  • Ti Triplet ket iti kasano a panagipenpen ti datos a kas ti agmaymaysa a panagikabil ti datos iti naisilpo a datos. Daytoy ket buklen ti maysa a suheto, ti maysa a predikado ken maysa a banag. Iti Wikidata daytoy ket mabalin a maipada iti banag, tagikua ken pateg.
  • Ontology - ontology (Q324254) View with Reasonator See with SQID This is an explicit and formal specification of a conceptualization. It is important that an ontology convey a shared understanding of a domain. In Wikidata this would be given by using the properties and their intended meaning in statements to describe the real world entities and concepts, through their Wikidata counterpart, associated to literal data and other entities.
  • Provenance is the history of the contributor who added a data, and of the source from which the data was extracted. Provenance is important in the case of the reuse of Open data datasets or external database use.
  • Vocabulary This is the set of terms that is used to describe the ontology. The terms used in one vocabulary can be the same as (owl:sameAs) some terms from another vocabulary. Sameness is more strict than equality.

Sitelinks

Ti silpo ti sitio ket maysa a panaginagan iti maysa a naisilpo a panid wenno artikulo iti sabali a sitio ti Wikimedia a kas ti pagsasao a bersion ti Wikipedia. Daytoy ket buklen ti maysa a pananginagan ti sitio ken maysa a titulo ti silpo ti sitio (ti artikulo titulo), ken mapan manipud kadagiti agmaymaysa a nbanag iti Wikidata. Dagitoy ket maus-usarda para iti pananginagan ti maysa a banag manipud ti akin-ruar a sitio, ken kas ti sentral a pagipenpenan dagiti silpo ti pagsasao (interwiki). Dagiti silpo ti sitio ket mabalin nga adda dagit inaikapet a pagtandaanan ken kadawyan a mangipakita a ti maysa apanid ket maysa idin a napili nga artikulo, wenno iti kapadpadana a kasasaad. Kitaen ti Tulong:Silpi ti sitio.

Ti stio ket maysa a sapasap a pangibagbagaan iti akin-ruar a website, ngem dagiti silpo ti sitio a pangituduanna kadagiti naisangsangayan a nairehistro a website a mabalin a mausar iti akin-uneg a panagbiruk. Dagita a sitio ket pangibagbagaan babaen ti global a panginaganan ti sitio wenno iti ababa ti siteid. Kas pagarigan ti siteid ti Inggles a Wikipedia ket enwiki. Kadawyan a dagiti umuna aletra ket sinarunuan babaen ti subdominio ti nairehistro a sito dagiti gandat ti Wikimedia. Ti panagisilpo kadagiti kasto a sitio ket adda dagiti pagilappedan. Iti agdama apannkaaramid ti tunggal maysa nga akin-ruar a panid ket mabalin nga addaan laeng ti maysa a silpo a nairehistro iti Wikidata ken ti maysa a banag ket mabalin laeng nga addaan ti maysa a silpo iti tungngal maysa nga akin-ruar a sitio.

Ti maysa a pagtandaan ket maysa akita ti panagimarka a naikapet ti maysa a silpo ti sitio, a mabalin a mangitudo, kas pagarigan, a ti maysa nga artikulo ket "nailasin nga artikulo" iti maysa a naisangsangyan a sitio. Daytoy ket masanto a langa iti masakbayan.

Namespaces

Ti panid ket kaibuksilanna ti maysa apanid iti adda a wiki nga adda ti maysa a naisangsangayan a titulo, kas pagarigan para iti maysa nga artikulo (ti maysa apanid iti nangruna a nagan alugar ti Wikipedia). Iti Wikidata, ti termino apanid ket mabalin a mangitudo ti maysa a panid ti #Entidad (iti nagan a lugar tidatos), ti maysa a meta a panid (iti sabali a nagan a lugar) wenno maysa a naisilpo a panid (iti maysa nga akin-ruar a panid iti aniaman a Wikipedia wenno dadduma pay a sitio ti wiki ti Wikimedia), dagiti reperensia nga agus-usar ti maysa a silpo ti sitio. Dagiti panid ti nangruna a nagan alugar ti Wikidata ket maipanggep kadagiti banag, ken ti maysa a panid ket makatengngel laeng ti maysa a banag.

Dagiti meta a panid ket dagiti amin a panid a saan a dagiti entidad, a kas ti saan a tagikua ti nagan ti lugar ti datos. Dagiti meta apanid ti Wikidata ket aglaon kadagiti saan anaestruktura a linaon nga inrepresenta babaen ti kodigo ti Mediawiki, ken mabalin pay a ti masakbayan a kliente a bangir ti Wikidata a kodigo ti panagilak-am. Dagiti kas pagarigan ket dagiti tungtungan apanid, dagiti kategoria a panid, dagiti panid ti gandat (iti nagan a lugar ti Wikidata) ken tumulong kadagiti panid (iti nagan alugar ti tulong). Dagiti meta apanid ket buklen pay dagiti linaon ken datos ng automatiko a pinartuat babaen ti sopwer ti Mediawiki, kas pagarigan ti panagurnos a pakasaritaan ti maysa a panid, wenno dagiti espesial a panid.

Ti nagan alugar ket maysa a pisikal a pannakabingbingay dagiti panid iti grupo ti MediaWiki segun ti amin a panag-usar wenno dagiti mainaynayon a panagkukua. Dagiti kas pagarigan ket dagiti nagan ti lugar para kadagiti kategoria, papeles, agar-aramat, ken iti kaso iti nagan a lugar ti Wikidata para kadagiti banag, dagiti tagikua ken dagiti suksukisok.

Ti nangruna a lugar ket isu ti nangruna a lugar nga ayan amin a pakabirukan dagiti banag. Daytoy ket nailaslasin babaen ti kaawan dagiti pasarunona.

Entities, items, properties and queries

Ti entidad (naamammuan pay a kas ti agasmang ti datos) ket maysa a panid ti Wikidata, a mabalin a maysa a banag (iti kangrunaan a pagikabilan ti nagan), maysa a tagikua (iti pagikabilan ti nagan ti tagikua) wenno maysa a masuksukisok (iti pagikabilan ti nagan ti masusukisok). Ti tunggal maysa nga entidad ket nainaganan babaen ti maysa a entidad ti ID, a daytoy ket maysa a naipasarunuan a numero, kas pagarigan pangrugian a pasaruno iti Q para iti maysa abanag, ken ti P para iti maysa atagikua ken ti U para iti panagsuksukisok. Ti maysa nga entidad ket nainganan pay babaen ti maysa a naisangsangayan a panangikadua iti etiketal ken deskripsion iti tunggal maysa a pagsasao. Ti entidad ket mabalin pay a maikeddeng a kas maysa nga agsmang ti pagpilian ti adu a pagsasao dagiti sabali anagan. (Kadagiti onlotohia ken dagiti katologo ti biblioteka a maus-usar a kas reperensia para iti Wikidata, ti maysa nga entidad ket kadawyan a maysa a pudno a biag a topiko wenno suheto, wenno ti pannakairepresentana iti batayan ti datos, ken maipada iti kontesto iti makunkuna iti Wikidata iti maysa a banag.)

Ti banag ket maysa a panid iti kangrunaan a pagikabilan a nagan ti Wikidata a mangirepresenta ti pudno a biag a topiko, konsepto, wenno suheto. Kasla dagiti sabali nga entidad ti Wikidata, dagiti banag nainaganan babaen ti maysa nga ID ti entidad (ti maysa nga ID ti banag ket maysa a numero a naipasaruno iti maysa a Q, a kas ti Q1), ken babaen ti maysa a naisangsangayan a panangikadua iti adu a pagsasao ti etiketal ken deskripsion, ken mabalin pay a makedngan ti maysa a sabali a nagan. Dagiti banag ket buklen dagiti silpo ti sitio kadagiti naisilpo a panid. Dagitoy ket mabalin pay a buklen dagiti insasao, mairaman dagiti paris ti pateg ti tagikua, ken dagiti taudan. Segun ti annuroten ti nobilidad ti Wikidata, dagiti laeng banag nga adda ti maysa a silpo ti sitio ti artikulo ti Wikipedia ti agdama a maipalubos.

Ti tagikua ket maysa a panagipalplawag para ti maysa a pateg ti datos wenno agasmang dagiti pateg, ngem saan a ti pateg ti datos wenno ti bukodda a pateg. Ti tunggal maysa a tunton iti maysa apanid ti banag ket maisilpo ti maysa a tagikua, ken mangikeddeng ti maysa a tagikua wenno nadumaduma a patpateg. Ti tagikua ket maipenpen a kas maysa panid ti entidad idiay nagan alugar ti Tagikua, ken mangiraman ti maysa a deklarasion iti kita ti datos dagiti pateg ti tagikua. Dagiti baro a tagikua ket isingasing ken inregregget idiay Singasing ti tagikua. Nasken nga amin a tagikua ket mailista idiay Listaan dagiti tagikua (WD:P). Ti panag-usar ti tagikua ket matungtungan pay iti tungtungann a panid. Kaaduan kadagiti tagikua ket mabalin a maimapa kadagiti parametro ti infobox ken dagiti kategoria ti Wikipedia, kitaen ti Wikidata:Infoboxes task force. Ti panangiraman dagiti pateg ti tagikua kadagiti infobox ti Wikipedia (ng agaus-usar ti panagiraman nga eskrito) ket maramid para iti tunggal maysa nga infobox ken bersion ti Wikipedia.

Ti sukisok ket ti nasakbayan a naipalawag a panagbiruk kadagiti ballasiw ti banag. Ti sukisok ket isu ti panangipalpalawag para iti nasakbayan a panangilawag a panagbiruk, ngen saan a dagiti mapuntaan a pinataud babaen ti panagbiruk. Ti tunggal maysa apanagbiruk ket inlawlawagan ken nainaganan ti bukodna a panid, ken adda dagiti bukodda a pasaruno a panaginagan.

Identifiers and languages

Many Wikimedia projects exist in different localised versions, but not Wikidata. Wikidata is multilingual, this means all parts of the user interface and also all the pages of data content can be translated into and used in many different languages. The users can determine their favorite languages. Wikidata is meant to treat all languages the same and to interconnect the knowledge of many languages allowing data content contributed in one language to be used in all the other languages as well. The users can translate all the pages into the different local languages and therefore improve the usability step by step.

Ti Titulo ket isu ti nagan ti akin-ruar a naisilpo a panid (a naamammuan akas ti Silpo ti sitio-titulo), ti nagan ti maysa a meta a panid, wenno ti ID ti entidad ti maysa a panid ti entidad. No timaysa apanid ket saan a maitagikua ti nangruna a nagan a lugar, ti titulo ket mangiraman ti nagan a lugar nga:id.

Inusar para kadagiti banag, dagiti tagikua ken dagiti sukisok ti nagan ket maysa a panaginagan nga aglaon ti pasaruno ken numeriko nga id. Ti lokalisado nga etiketa ket naikapet ti maysa a pananginagan tapno makaaramid a nasaysayaat a mabasa dagiti amin a kuerdas. Ti nagan a lugar ket kadawyan a saan a naikapet iti kuerdas, ngem naipasaruno iti URL. Ti kas pagarigana titulo ket ti Property:P1.

Inus-usar para kadagiti silpo ti sitio ti nagan ket maysa kanonikal a kuerdas a mangipanagan ti maysa a panid iti akin-ruar a sitio. No maitipon ti sitio ken titulo dagitoy ket mangporma ti maysa a kompleto a silpo ti sitio. Iti las-ud iti panagpasingked ti titulo ti kuerdas ket mapanto iti normalisasion a pamay-an, ken iti patingga ti titulo ket agbalinto a kanonikal a nagan ti panid ti akin-ruar a sitio. Daytoy ket maipenpen laeng iti kalpasanti normalisasion ken dagiti naisangsangayan iti sitio a lapped ket napaneknekanen iti maysa a baro a silpo ti sitio.

Inus-usar para iti maysa a meta a panid iti saan nga entidad a nagan a lugar ti titulo ket naipaletra a kas isumet laeng ken manginagan ti meta a panid. Ti nagan alugar ket kadawyan a napasarunuan iti kuerdas, ken ti pay URL. Ti titulo a kas pagarigan ket ti Wikidata:Glossary.

Dagiti gupit ti pagsasao ket dagiti naisangsangayan iti pagsasao nga etiketa, dagiti sabali a nagan ken dagiti deskripsion a naikapet kadagiti banag, kadagiti tagikua ken kadagiti sukisok. Dagitoy ket dagiti mabalin a mabasa ti tao a testo tapno mapasayaat ti pannakaawat ti sakup ti banag; kas pagarigan ti naisangsangayan a kita ti pudno nga entidad ti lubong. No dagitoy ket awan adda dagitoy ti mabalin a masukatan babaen kadagiti kuerdas manipud kadagiti pagpilian a pagsasao, kalpasan dagiti pagsusurotan a pagsubblian ti pagsasao.

Dagiti pagsubblian ti pagsasao (pagsusurotan ti pagsasao) ket dagiti pamay-an tapno sistematiko a mangsukat kadagiti gupit ti pagsasao nga adda dagiti kuerdas manipud ti pagpilian a pagsasao. Ti husto nga algaden ti panagsukat ket mabalin a mapili depende iti maysa kita ti panid, no ti maysa nga agar-aramat ket nakastrek, wenno ti maysa nga agar-aramat ket nakaited kadagiti pakaammo a maipanggep kadagiti kinaykayatn a pagsasao.

Ti etiketa (naamammuan pay a kas ti nagan) ket maysa a nagan ti naisangsangayan iti pagsasao nga inu-usar para kadagiti banag, dagiti tagikua ken dagiti masuksukisok. Daytoy ket kadawyan a ti kangrunaan a nagan a pannakaamammuan ti maikabil, wenno ti kasayaatan a sapasap wenno kasayaatan a maawatan iti kaunegan ti gandat. Iti kaunegan ti Wikidata daytoy ti makaala ti papel iti tiutlo iti Wikipedia ken inus-usar a kas ti kangrunaan a pamay-an a panangilasin kadagiti maikabkabil. Para kadagiti banag a saan a nasken a naisangsangayan, iti pagsasao wenno iti amin a gandat, ngem nasken a mairaman a naisangsangay iti deskripsion. Para kadagiti tagikua ken suksukisok (saan pay a nailawagan) daytoy ket nasken a naisangsangayan iti kaunegan ti naited a pagsasao. Ti kinaisangayan para iti panangikadua iti maysa nga etiketa ken maysa a deskrision ket maysa a narigat a lapped a nasken a maieddeng sakbay a ti panagbaliw ket maidulin, urayno daytoy ket mabalin a maikkat iti masakbayan.
Dagiti etiketa ket nasken nga agusar kadagiti naisangsangayan a taripnong ti pagsasao para iti kadakkel ti letra kadagiti maitutop a nagan ken dagiti insasao a maibagay para iti naisangsangayan a maikabkabil. Kadagiti listaan ti etiketa ket sarunuento babaen ti deskripsion tapno tumiponda a kas maysa naikabkabil a listaan. Dagiti etiketa ken dagiti deskripsion ket mabalin a nawaya a maala ken mausar. Kitaen ti Tulong:Etiketa.

See Help:Label.

Ti deskrision ket maysa a naisangsangyan iti pagsasao a panangipalpalawag nga isasao para iti maysa a banag, tagikua wenno masuksukisok. Daytoy ket mangited ti kontesto para iti etiketa (kas pagarigan, adu kadagiti banag a maipanggep kadagiti lugar nga adda iti etiketa ti "Cambridge"). Isunga ti deskripsion ket saan a nasken a naisangsangayan, iti kaunegan ti pagsasao wenno iti amin a gandat, ngem nasken a naisangsangayan a pakairamanan iti etiketa. Ti nakaisangsangayan para iti maysa a panangikadua ti maysa nga etiketa ken maysa a deskripsion ket maysa a narigat a panangilapped a nasken a mapaneknekan sakbay a ti panagbaliw ket maidulin. Kitaen ti Tulong:Deskripsion para iti adu pay a pakaammo, a mairaman ti husto a panag-estilo kadagiti deskripsion.

See Help:Description for more information, including proper styling of descriptions.

Dagiti sabali a nagan a (tinawtawagan ti naamammuan pay a kas iti interface ti agar-aramat) ket dagiti naisangsangayan iti pagsasao a sabali a nagnagan para kadagiti banag, tagtagikua ken masuksukisok a mabalin a mausar a panagkita nga isu met laeng a waya a kas kadagiti etiketa (dagiti titulo). Kapadpada dagiti etiketa daytoy ket naisangsangay iti pagsasao, ngem saan a kas dagiti etiketa mabalin nga adda dagiti adu a sabali a nagan no masapul. Kitaen ti Tulong:Dagiti sabali a nagan.

See Help:Aliases.

Claims and statements

Dagiti elemento ti insasao

In order to use Wikidata, the knowledge contained in different sources must be decomposed. A source might read Wolfgang Amadeus Mozart was a composer who was born 27 January 1756 and died in 5 December 1791. We need to decompose the information contained in this sentence and transform it into claims and statements: name: Wolfgang Amadeus Mozart; date of birth: 27 January 1756; date of death: 5 December 1791; occupation: composer. Both claims and (Wikidata) statements are expressed into a so called statement to be used as linked data by external websites or organization, but they are slightly refined to fit their purpose in Wikidata. Usually the statement itself in linked data is described by a single triplet, but when the statement in itself is reified, it is possible to say something more about the statement. We may say it has a value, that is our original triple (or tuple to be more general), and we may say something about that value like when and how the value is recorded or measured. Such statements about a statement is in Wikidata called qualifiers to separate them more clearly from our statements. Without doing this it could be difficult to separate the different types of statements from each other.

Statements describing references for the particular reified statement can also be made. Those are also statements about statements, but they have different roles and are also given special names. This is done by adding references. References are also reified statements so we can make statements about them, that is we can give them qualifiers. Note that references are reified statements about reified statements. It is a good thing that we can talk about references with qualifiers, that makes it somewhat clearer. (Another way to say things about references is to give them their own items and to add statements about it.)

To implement the basic assertion, the core triplet or rather the duplet as the subject is given as the item itself, a small structure called a snak is used. Those come in several versions, each specialized for a single purpose. Statements hold such snaks, and they are also the inner parts of statements about statements that is qualifiers, references and ranks. Part of the specialization for snaks is that some of them can hold a value of a special type, a datatype. A snak will refuse to hold any other type than what it is configured to store.

During the lifetime of a statement it might be set to normal, until it is deemed preferred, and later on it might be replaced by a more up to date value and marked deprecated. Those values are nothing more than statements about the reified statement, but it is given its own name and appearance in the user interface.

Ti tunton ket paset ti maysa nga insasao nga awan kadagiti reperensia.

Ti insasao ket maysa a prirgis ti datos a maipanggep ti maysa a banag, a nairehistro iti maysa a banag a panid. Iti klakaan akaso, ti insasao ket maysa laeng a paris ti "tagikua: pateg" (kas pagarigan, "Lokasion: Alemania"), ngem kadawyan a dagiti insasao ket addaanda kadagiti kababalin (a kas dagiti temporal a kababalin). Kitaen ti Modelo a datos. Ti Wikidata ket saan nga agipagpagarup ti kapanggepan ti kinapudno dagiti insasao, ngem agur-urnong laeng ken agireporta kadagitoy nga adda ti maysa a reperensia iti maysa ataudan. Kitaen ti Tulong:Dagiti insasao.

Dagiti pateg (wenno dagiti pateg ti datos) ket isu dagitoy dagiti pirgis ti pakaammo a naipenpen iti tunggal maysa a tunton. Depende kadagiti kita ti datos, mabalin a dagitoy ket agmaymaysa a pateg (kasla ti maysa anumero) wenno maysa a pateg a buklen dagiti nadumaduma a paset (kasla iti heograpiko a puesto iti longitud ken latitud). Itikaunegan dagitoy ket naikapet kadagiti tunton babaen dagiti snak.

Modify the snaktype (value/some value/no value) here.

Ti awan pateg ket maysa panagimarka no adda dagiti di ammo a pateg para iti tagikua.

Ti adda apateg ket maysa panagimarka no adda dagiti pateg ngem ti husto a pateg ket di ammo para iti tagikua.

Ti naidumduma a pateg ket maysa panagimarka no adda ti di naamammuan a pateg para iti tagikua.

Ti snak (wenno pangikapet) ket maysa nga akin-uneg a tuon ti abstrasion a baetan dagiti pateg — a mairaman dagiti saan a pateg ken dagiti adda a pateg — ken dagiti banag iti maysa a banagir ken dagiti insasao ken dagiti #Claimtunton iti sabali a bangir. Iti sapasap daytoy a tuon ti abstrasion ket saanto a makita kadagiti interface ti agar-aramat, ngem makitanto a maala a datos iti REST API.

Dagiti kita ti datos (kita ti pateg ti datos wenno kita ti pateg) ket dagiti ania a kitadagiti pateg ti datos a mabalin a maikeddeng iti maysa a tagikua, ken no kasano ti pannakaipenpen dagiti pateg ti datos iti tunggal maysa a tunton. Kitaen ti Special:ListDatatypes para kadagiti agdama a magun-od a kita ti datos. Ti tunggal maysa a tagikua ket maikeddeng ti naisakbayan a naipalpalawag a kita ti datos.

Ti kuerdas (pangyababaan para iti kurdas ti karakter) ket maysa a sapasap a termino para dagiti panagsasaruno itinawaya anapili a karakteri a naipatarus a kas testo (a aks ti "Kumusta")—a saan akas ti datos a naipatarus a kas ti maysa a numerikal a pateg (3.14), ti maysa a silpo iti banag (a kas ti [[Q1234]]) wenno ti narikrikut a kita ti datos (ti agasmang ti {1,3,5,7} ).Ti Wikidata ket mangsuportanto kadagiti kita ti datos "monolingual a testo" ken "multilingual a testo", a maikedkeddeng a kas kita ti datos a kuerdas, a kas ti pateg ti maysa atagikua. Kas pagarigan, ti hipotetikal a tagikua a "naited a nagane" para iti Abraham Lincoln ket kapadana ti "Abraham".

Ti pangikari ket maysa apaset ti tunton a mangibaga ti banag a maipanggep ti naisangsangyan a tunton, a kadawyan iti maysa a panagipalplawag a waya. Ti pangikari ket mabalin a termino segun ti naisangsangayan a bokabulario ngem mabalin pay a sabali a kita ti insasao a panangilawlawag (no dagitoy a termino wenno insasao ket nawaya a testo wenno paset ti adda a bokabulario ket mabalin nga ikeddeng ti komunidad ti Wikidata).

Ti ranggo ket maysa a nasayaat a banag nga inus-u para iti nalaka apanagpili/panagsagat kadagiti kaso no adda dagiti adu nga insasao para iti maysa anaited a tagikua. Adda dagiti tallo a mabalin a ranggo:

  1. Ti naikkaten a ranggo ket inus-usar para iti maysa nga insasao ng aaglaon ti akaammo a saan a mabalin a naikeddeng a nasayaat wenno naamammuan nga aglaon kadagiti biddut. (Kas pagarigan, ti maysa nga insao nga agdokumento ti madi a bilang ti populason a naipablaak iti naipakasritaan a dokumento. Iti daytoy a kaso ti insasao ket saan a madi – ti naipakasaritaan a dokumento a naited a kas reperensia ket isu ti nagaramid ti madia a tunton – ngem ti insasao ket nasken a saan a mausar ti aniaman a kaso.)
  2. Ti normal a ranggo ket inus-usar para iti maysa nga insasao nga aglaon timaipaay a pakaammo a naipamattian a husto, ngem mabalin a nawatiwat unay a maiparang a kasisigud. (Kas pagarigan, dagiti naipakasaritaan a bilang ti populasion para iti Berlin kadagiti napalas a tawtawen.)
  3. Ti kinaykayat a ranggo ket inus-usar para itimaysa nga insasao nga adda ti kangrunaan ken kabaruan a pakaammo. Ti kastoy nga insasao ket maiparangto kadagiti amin nga agar-aramat ket maiparangto a kasisigud kadagiti infobox ti Wikipedia. (Kas pagarigan, ti kinaudi a bilang ti populasion para iti Berlin.)

Ti reperensia (wenno taudan ) ket mangipalawag ti taudan ti maysa nga insasao iti Wikidata. Ti taudan ket kadawyan a maysa a banag pay; kas pagarigan, ti maysa alibro. Ti Wikidata ket saan a panngepen a mangsunbat ti salusod no ti maysa nga insasao ket husto, ngem laeng no ti insasao ket agparang iti maysa a reperensia. Ti pakabuklan ti maysa nga umiso a reperensia ket manamnamanto a saludsod a suppiatan kadagiti editor ti Wikidata.

  • External identifier Some properties have values that are strings used in other organisations' databases to uniquely identify an item. For example, an ISBN for a book or the unique part of the URL of a movie or an actor in the Internet Movie Database.

Dagiti mainaig a termino

  • Ti RDF/XML ket maysa serialisasion a porma iti RDF iti XML; kitaen ti RDF/XML.

See also