Shortcut: WD:GLOSS

Wikidata:Glosar

From Wikidata
Jump to: navigation, search
This page is a translated version of the page Wikidata:Glossary and the translation is 12% complete.

Outdated translations are marked like this.
Other languages:
العربية • ‎azərbaycanca • ‎беларуская • ‎беларуская (тарашкевіца)‎ • ‎বাংলা • ‎bosanski • ‎català • ‎čeština • ‎dansk • ‎Deutsch • ‎Zazaki • ‎dolnoserbski • ‎Ελληνικά • ‎English • ‎British English • ‎Esperanto • ‎español • ‎euskara • ‎فارسی • ‎suomi • ‎français • ‎Frysk • ‎ગુજરાતી • ‎עברית • ‎हिन्दी • ‎hornjoserbsce • ‎magyar • ‎Հայերեն • ‎interlingua • ‎Bahasa Indonesia • ‎Ilokano • ‎íslenska • ‎italiano • ‎日本語 • ‎ქართული • ‎한국어 • ‎Ripoarisch • ‎Latina • ‎Lëtzebuergesch • ‎lietuvių • ‎latviešu • ‎македонски • ‎മലയാളം • ‎Bahasa Melayu • ‎norsk bokmål • ‎नेपाली • ‎Nederlands • ‎norsk nynorsk • ‎occitan • ‎ਪੰਜਾਬੀ • ‎polski • ‎پښتو • ‎português • ‎português do Brasil • ‎română • ‎русский • ‎Scots • ‎srpskohrvatski / српскохрватски • ‎српски / srpski • ‎српски (ћирилица)‎ • ‎svenska • ‎Kiswahili • ‎ślůnski • ‎தமிழ் • ‎తెలుగు • ‎тоҷикӣ • ‎ไทย • ‎Türkçe • ‎українська • ‎اردو • ‎Tiếng Việt • ‎ייִדיש • ‎中文 • ‎中文(中国大陆)‎ • ‎中文(简体)‎ • ‎中文(繁體)‎


Wikidata je datowa banka wědy, kotruž kóždy móže wobdźěłać. Tuta strona je referenca za wužiwarjow a pospytuje konsistencu w terminologiji wutworić, kotraž nadźijomnje pomha, diskusiju a komunikaciju mjez wobdźěłarjemi polěpšić.

Glossary

Aliasy (na wužiwarskim powjerchu tež znaty jako mjenowane) su alternatiwne mjena za elementy, kajkosće a naprašowanja, kotrež dadźa so na samsne wašnje kaž pomjenowanja (titule) za pytanje wužiwać. Podobnje kaž pomjenowanja su wone specifiske za rěč, ale na rozdźěl wot pomjenowanjow móže tak wjele aliasow kaž trěbne być. Hlej Help:Aliasy.


Help:Aliases

Badge (značka) je družina znamjenja, kotraž so sydłowemu wotkazej přidawa, kotraž na přikład móže nastawk jako "wuběrny nastawk" na specifiskim sydle identifikować. To budźe funkcija w přichodźe.


Help:Badges

Claim (twjerdźenje) je dźěl wuprajenja bjez referencow.

Constraint is a rule how a particular property should be used. For instance each instance human should only have one date of birth (P569), so there is a single value constraint on this property.
Help:Constraints

Datatypes (datowe typy, tež data value type abo value type) woznamjenjeja družinu datowych hódnotow, kotryž hodźi so kajkosći připokazać, a kak so datowe hódnoty w kóždym twjerdźenju składuja. Hlej Special:ListDatatypes za tuchwilu k dispoziciji stejace datowe typy. Kóždej kajkosći so předdefinowany datowy typ připokazuje.


Help:Data type
Wopisanje (description) je za rěč specifiska wopisowaca fraza za element, kajkosć abo naprašowanje. Podawa kontekst za pomjenowanje (je napřikład wjele elementow za městna z pomjenowanjom "Cambridge"). Wopisanje njetrjeba potajkim jónkrócne być, ani w rěči ani w cyłym projekće, ale dyrbi hromadźe z pomjenowanjom jónkróćne być. Jónkróćnosć za kombinaciju pomjenowanja a wopisanja je kruta nuznosć, kotraž dyrbi spjelnjena być, prjedy hač změna da so składować.
Help:Description

Entity (entita, tež data set (datowa sadźba)) je strona Wikidata, kotraž móže pak element (we hłownym mjenowym rumje), kajkosć (w kajkostnym mjenowym rumje) pak naprašowanje (w naprašowanskim mjenowym rumje) być. Kóžda entita so jasnje přez entitowy ID identifikuje, kotryž je prefigowane čisło, kotrež so na přikład z prefiksom Q za element, P za kajkosć a U za naprašowanje započina. Entita so tež přez jónkróćnu kombinaciju pomjenowanja a wopisanja w kóždej rěči identifikuje. Entiće hodźi so tež sadźba alternatiwnych wjacerěčnych aliasow připokazać. (W ontologijach a katalogach knihownjow, kotrež so jako referenca za Wikidata wužiwaja, je entita zwjetša tema abo předmjet z woprawdźiteho žiwjenja abo jeho reprezentacije w datowej bance a wotpowěduje w tym konteksće tomu, štož so we Wikidata element mjenuje.)

External identifier Some properties have values that are strings used in the databases of external organisations. They uniquely identify an item. For example, an ISBN for a book or the unique part of the URL of a movie or an actor in the Internet Movie Database.

Item (element) je strona we hłownym mjenowym rumje Wikidata, kotraž "tema", "koncept" abo "předmjet" woprawdźiteho žiwjenja reprezentuje. Kaž druhe entity Wikidata, so elementy přez entitowy ID identifikuja (elementowy ID je čisło prefigowane z Q, na př. Q1), a přez jónkróćnu kombinaciju wjacerěčneho pomjenowanja a wopisanja, a jemu hodźi so tež alias připokazać. Elementy zestajeja so ze sydłowych wotkazow k zwjazanym stronam. Móža tež z wuprajenjow wobstać, inkluziwnje pory kajkosć-hódnota, a ze žórłow. Po prawidłach relewancy za Wikidata su tuchwilu jenož elementy dowolene, kotrež maja znajmjeńša jedyn sydłowy wotkaz k nastawkej Wikipedije.


Help:Items

Label (pomjenowanje, tež znate jako name (mjeno)) je mjeno za elementy, kajkosće a naprašowanja. Zwjetša to je najwažniše mjeno, pod kotrymž zapisk je znaty, abo najbóle powšitkowna abo lochko zrozumliwa fraza, jako kotraž je znata znutřka projekta. Znutřka Wikidaty ma rólu titula we Wikipediji a wužiwa so jako primarny srědk za rozeznawanje zapiskow. Za elementy njetrjeba jónkróćne być, ani w rěči ani w cyłkownym projekće, ale hromadźe z wopisanjom dyrbi jónkróćne być. Za kajkosće a naprašowanja (hišće njedefinowane) dyrbi znutřka dateje rěče jónkróćne być. Jónkróćnosć za kombinaciju pomjenowanja a wopisanja je kruta nuznosć, kotraž dyrbi spjelnjena być, prjedy hač změna da so składować, byrnjež so w přichodźe snano wotstroniła.
Pomjenowanja měli specifiske konwencije za wulkopisanje swójskich mjenow a frazow dateje rěče wužiwać, kaž to hodźi so za specifiski zapisk. W lisćinach wopisanja pomjenowanju slěduja, tak zo so jako jenički lisćinowy zapisk přidawa. Pomjenowanja kaž tež wopisanja dadźa so njewotwisnje ekstrahować a wužiwać. Hlej Help:Label.


Help:Labels

Language attributes (= rěčne atributy) su wot rěče wotwisne pomjenowanja, aliasy a wopisanja, kotrež so elementam, kajkosćam a naprašowanjam přidawaja. Wone su wot čłowjeka čitajomny tekst, zo by rozumjenje wobłuka elementa wosnadniło, na přikład specifiski typ entity realneho swěta. Jeli faluja, dadźa so někotre z nich přez znmamješkowe rjećazki z druhich rěčow wuměnić, kotrež jako narunanske rěče funguja.

Language fallbacks (narunanske rěčne rjećazki, language chains (rěčne rjećazki)) su metody, kotrež falowace rěčne atributy přez znamješkowe rjećazki z druhich rěčow wuměnjeja. Prawidła za eksaktnu wuměnu dadźa so we wotwisnosći wot typa strony wubrać, wot toho, hač wužiwar je přizjewjeny abo wot toho, hač wužiwar je informacije wo swojich preferowanych rěčach k dispoziciji stajił.

Hłowny mjenowy rum je mjenowy rum, hdźež wšě elementy su. Wuznamjenja so přez falowanje prefiksa.

MediaWiki je softwara, z kotrejž projekty kaž Wikipedija a Wikimedia Commons běža; hlej MediaWiki.

Metastrony (Meta pages) su wšě strony, kotrež entity njejsu, t.r. k datowym mjenowym rumam njesłušeja. Metastrony Wikidata wobsahuja njestrukturowany wobsah, kotryž so přez konwencionalny kod MediaWiki reprezentuje, a snadź tež přez přichodny klientowy zapřijimanski kod Wikidata. Přikłady su diskusijne strony, kategorijowe strony, projektowe strony (w mjenowym rumje Wikidata) a strony pomocy (w mjenowym rumje Help). Metastrony wopřimuja tež wobsah a daty, kotrež so přez softwaru MediaWiki awtomatisce generuja, na přikład historiju změnow strony abo specialne strony.

Namespace (mjenowy rum) je fyziske dźělenje stronow w MediaWiki, zo by je po wužiwanju dohromady abo po přidatnym zadźerženju zeskupił. Přikłady su mjenowe rumy za kategorije, dataje, wužiwarjow, a w padźe mjenowych rumow Wikidata za elementy, kajkosće a naprašowanja.


Help:Namespaces

Page (strona) měni stronu w někajkim wikiju z jónkróćnym titulom, na přikład nastawk (strona we hłownym mjenowym rumje Wikipedije). We Wikidata móže so zapřijeće "strona" na entitowu stronu (w datowych mjenowych rumach), na metastronu (w druhich mjenowych rumach) abo na zwjazanu stronu (eksterna strona we Wikipediji abo druhim projekće Wikimedije) poćahować, t.r. na referency, kotrež sydłowy wotkaz wužiwaja. Strony we hłownym mjenowym rumje Wikidata jednaja wo elementach, a jedna strona móže jenož wo jednym elemenće jednać.

Project is a term often used in the Wikimedia movement. In most cases, people mean a Wikimedia Wiki. So in Wikidata, the term usually refers to Wikidata itself.

Property (kajkosć) je deskriptor za datowu hódnotu abo sadźbu hódnotow, ale nic datowa hódnota abo datowe hódnoty same. Kóžde twjerdźenje na elementowej stronje zwjazuje z kajkosću a připokazuje kajkosći jednu hódnotu abo wjacore hódnoty. Kajkosć so jako entitowa strona w kajkostnym mjenowym rumje składuje a wobsahuje deklaraciju datoweho typa kajkostnych hódnotow. Nowe kajkosće so na Wikidata:Property proposal namjetuja a wopodstatnjeja. Wšě kajkosće měli so na Wikidata:List of properties (WD:P) nalistować. Wužiwanje kajkosće so na jeje diskusijnej stronje diskutuje. Najwjace kajkosćow hodźi so přez parametry infokašćika a kategorije Wikipedije zwobraznić, hlej Wikidata:Infoboxes task force. Zapřijimanje kajkostnych hódnotow do infokašćikow Wikipedije (z pomocu zapřijimanskeje syntaksy) so za kóždy infokašćik a Wikipedijowu wersiju jednotliwje čini.


Help:Properties
Kwalifikator (qualifier) je dźěl twjerdźenja, kotryž praji něšto wo specifiskim twjerdźenju, husto na wopisowace wašnje. Kwalifikator móže zapřijeće po specifiskim wokabularje być, ale móže tež wšelaka wopisowaca fraza być (jeli te zapřijeća abo frazy su swobodny tekst abo dźěl wokabulara, by to najskerje nadawk zhromadźenstwa Wikidata było).
Help:Qualifiers

Query (naprašowanje) je předdefinowane pytanje přez elementy. Naprašowanje je wopisowar za předdefinowane pytanje, ale nic wotpowědniki generowane přez pytanje. Kóžde pytanje wopisuje so a definuje so na swojej stronje a ma swój identifikator.


Wikidata:SPARQL query service

Rjad (přichodna funkcija) je kwalitny faktor, kotryž so za jednore wuběranje/filtrowanje w padach wužiwa, hdźež je wjele wuprajenjow za datu kajkosć. Su tři móžne rjady:


Help:Ranking

Reference (= Referenca) abo source (= žórło) wopisuje pochad wuprajenja we Wikidata. Žórło same je často element, na přikład kniha. Wikidata nochce na prašenje wotmołwić, hač wuprajenje je prawe abo nic, ale jenož, hač wuprajenje ma referencu. Štož su płaćiwe referency, ma so mjez wobdźěłarjemi Wikidata debatować.


Help:Sources

Site (sydło) je referenca na eksterne websydło w cyłku, ale w sydłowych wotkazach poćahuje so na specifiske zregistrowane websydła, kotrež dadźa so za interne pytanje wužiwać. Tute sydła so přez globalne sydłowe identifikatory abo krótki siteid referencuja. Siteid hornjoserbskeje Wikipedije je na přikład hsbwiki. Zwjetša spočatnym pismikam slěduje poddomena zregistrowaneho sydła na Wikimedijowych projektach. Wotkazowanje na tajke sydła móže wobmjezowanja měć. W aktualnej instalaciji móže kóžda eksterna strona jenož jedyn wotkaz měć, kotryž je we Wikidata zregistrowany a jedyn element móže jenož jedyn wotkaz ke kóždemu zwonkownemu sydłu měć.

Sitelink (= sydłowy wotkaz) je identifikacija zwjazaneje strony abo nastawka na druhim sydle Wikimedije kaž na př. w rěčnej wersiji Wikipedije. Zestaja so ze sydłoweho identifikatora a titula sydłoweho wotkaza (titul nastawka) a wjedźe wot jednotlwych elementow we Wikidata. Wužiwa so za identifikowanje elementa z eksterneho sydła kaž tež jako centralne składowanje mjezyrěčnych (mjezywikijowych) wotkazow. Sydłowe wotkazy móža připowěsnjene znački měć a pokazuja zwjetša, zo strona je status wuběrneho nastawka abo podobny status měła. Hlej Help:Sydłowe wotkazy.


Help:Sitelinks

Statement (= wuprajenje) je jedyn dźěl datow wo elemenće, kotryž je so na jednej elementowej stronje zapřijał. W najjednorišim padźe je wuprajenje jenož por "kajkosć: hódnota" (na přikład "Kraj: Němska"), ale často móža wuprajenja dalše kwalifikatory měć (na přikład časne kwalifikatory). Hlej datowy model. Wikidata tukanja na prawosć wuprajenjow nječini, ale hromadźi a zdźěla je z referencu na žórło. See Help:Wuprajenja.


Help:Statements

String (krótko za character string, znamješkowy rjećazk) je powšitkowne zapřijeće za slěd swobodnje wubranych znamješkow interpretowanych jako tekst na př. "(Halo") - na rozdźěl wot datow interpretowanych jako numeriska hódnota (3,14), wotkaz k elementej (na př. [[Q1234]]) abo bóle kompleksny datowy typ (sadźba {1,3,5,7} ). Wikidata budźe datowej typaj "monolingual-text" a "multilingual-text" jako hódnotu kajkosće podpěrować, wobaj stej datowej typaj znamješkoweho rjećazka. Hypotetiska kajkosć "předmjeno" za Abrahm Lincoln by na přikład "Abraham" była.

Title (Titul) je mjeno eksterneje zwjazaneje strony (tež znaty jako titul sydłoweho wotkaza), mjeno metastrony abo entitowy ID entitoweje strony. Jeli strona k hłownemu mjenowemu rumej njesłuša, titul ID mjenoweho ruma wobsahuje.

Values (hódnoty, abo datavalues (datowe hódnoty)) su informacije zasadźene w kóždym twjerdźenju. We wotwisnosći wot jich datoweho typa móža jednotliwa hódnota (kaž ličba) abo hódnota, kotraž so z wjacorych dźělowa zestaja (kaž geografiske pozicije z dołhosću a širinu) być. Internje su z twjerdźenjemi přez "snaks" zwjazane.


Help:Statements#Values

Wikibase je softwara za Wikidata. Zestaja so z třoch rozšěrjenjow MediaWiki: Wikibase, Wikibase client a WikibaseLib. Rozšěrjenje Wikibase (za serwer Wikidata často repo mjenowane) zmóžnja instalaciju MediaWiki za hromadźenje a wothladowanje strukturowanych datow a budźe so na websydle Wikidata wužiwać. Rozšěrjenje Wikibase client (často jenož client mjenowane) zmóžnja instalacije MediaWiki, zo by daty ze serwera Wikidata na swojich stronach naprašowało a zwobrazniło, a budźe so we Wikipedijach rozdźělnych rěčow a najskerje tež na druhich sydłach nałožować. Rozšěrjenje WikibaseLib ma zhromadne biblioteki za wobě hłownej rozšěrjeni.


Help:Wikibase

Wikidata je projekt Wikimedije, na kotrymž instanca MediaWiki z rozšěrjenjemi Wikibase běži. Zmóžnja wobdźěłarjam Wikidata, daty zapodać a strony přepytać.


Wikidata:Introduction
Wikimedia is the name of a movement which consists of people and organizations. Wikidata is run by the Wikimedia Foundation together with other wikis such as Wikipedia. The Wikibase software is mainly developed by Wikimedia Germany which is one of the national Wikimedia affiliations.
Help:Wikimedia
Wiki is a concept for a website. Wikipedia and Wikidata are wikis. A wiki in general is a website that can be edited by the visitors.
Help:Wiki

Hlej tež[edit]