Shortcut: WD:GLOSS

Wikidata:Glosar

From Wikidata
Jump to: navigation, search
This page is a translated version of the page Wikidata:Glossary and the translation is 17% complete.

Outdated translations are marked like this.
Other languages:
العربية • ‎azərbaycanca • ‎беларуская • ‎беларуская (тарашкевіца)‎ • ‎বাংলা • ‎bosanski • ‎català • ‎čeština • ‎dansk • ‎Deutsch • ‎Zazaki • ‎dolnoserbski • ‎Ελληνικά • ‎English • ‎British English • ‎Esperanto • ‎español • ‎euskara • ‎فارسی • ‎suomi • ‎français • ‎Frysk • ‎ગુજરાતી • ‎עברית • ‎हिन्दी • ‎hornjoserbsce • ‎magyar • ‎Հայերեն • ‎interlingua • ‎Bahasa Indonesia • ‎Ilokano • ‎íslenska • ‎italiano • ‎日本語 • ‎ქართული • ‎한국어 • ‎Ripoarisch • ‎Latina • ‎Lëtzebuergesch • ‎lietuvių • ‎latviešu • ‎македонски • ‎മലയാളം • ‎Bahasa Melayu • ‎norsk bokmål • ‎नेपाली • ‎Nederlands • ‎norsk nynorsk • ‎occitan • ‎ਪੰਜਾਬੀ • ‎polski • ‎پښتو • ‎português • ‎português do Brasil • ‎română • ‎русский • ‎Scots • ‎srpskohrvatski / српскохрватски • ‎српски / srpski • ‎српски (ћирилица)‎ • ‎svenska • ‎Kiswahili • ‎ślůnski • ‎தமிழ் • ‎తెలుగు • ‎тоҷикӣ • ‎ไทย • ‎Türkçe • ‎українська • ‎اردو • ‎Tiếng Việt • ‎ייִדיש • ‎中文 • ‎中文(中国大陆)‎ • ‎中文(简体)‎ • ‎中文(繁體)‎


Wikidata jo datowa banka wědy, kótaruž kuždy móžo wobźěłaś. Toś ten bok jo referenca za wužywarjow a wopytujo konsistencu w terminologiji napóraś, kótaraž naźejucy pomaga, diskusiju a komunikaciju mjazy wobźěłarjami polěpšyś.

Glosar

Aliase (na wužywarskem pówjerchu teke znate ako pomjenjone) su alternatiwne mjenja za elementy, kakosći a napšašowanja, kótarež daju se na ten samski nałog kaž pomjenjenja (titele) za pytanje wužywaś. Pódobnje kaž pomjenjenja su wóne specifiske za rěc, ale na rozdźěl wót pomjenjenjow móžo tak wjele aliasow kaž trěbne daś. Glědaj Help:aliase


Help:Aliases

Badge (wobznamjenje) jo družyna znamjenja, kótaraž pśidawa se sedłowemu wótkazoju, kótaraž na pśikład móžo nastawk ako "wjelicny nastawk" na specifiskem sedle identificěrowaś. To buźo funkcija w pśichoźe.


Help:Badges

Claim (twarźenje) jo źěl wugronjenja bźez referencow.

Constraint is a rule how a particular property should be used. For instance each instance human should only have one date of birth (P569), so there is a single value constraint on this property.
Help:Constraints

Datatypes (datowe typy, teke data value type abo value type) wóznamjenjuju družynu datowych gódnotow, kótaraž dajo se kakosći pśipokazaś, a kak składuju se datowe gódnoty w kuždem twarźenju. Glědaj Special:ListDatatypes za tuchylu k dispoziciji stojece datowe typy. Kuždej kakosći pśipokazujo se pśeddefiněrowany datowy typ.


Help:Data type
Wopisanje (Description) jo za rěc specifiska wopisujuca fraza za element, kakosć abo napšašowanje. Pódawa kontekst za pomjenjenje (jo napśikład wjele elementow za městna z pomjenjenim "Cambridge"). Wopisanje njetrjeba pótakem jadnorazne byś, daniž w rěcy daniž w cełem projekśe, ale musy gromaźe z pomjenjenim jadnorazne byś. Jadnoraznosć za kombinaciju pomjenjenja a wopisanja jo kšuta nutnosć, kótaraž musy docynjona byś, nježli až změna dajo se składowaś.
Help:Description

Entity (entita, teke data set (datowa sajźba)) jo bok Wikidata, kótaraž móžo pak element (w głownem mjenjowem rumje), kakosć (w kakosćowem mjenjowem rumje) pak napšašowanje (w napšašowańskem mjenjowem rumje) byś. Kužda entita identificěrujo se jasnje pśez entitowy ID, kótaryž jo prefigěrowany numer, kótaryž zachopina se na pśikład z prefiksom Q za element, P za kakosć a U za napšašowanje. Entita identificěrujo se teke pśez jednoraznu kombinaciju pomjenjenja a wopisanja w kuždej rěcy. Entiśe dajo se teke sajźba alternatiwnych wěcejrěcnych aliasow pśipokazaś. (W ontologijach a katalogach knigłownjow, kótarež wužywaju se ako referenca za Wikidata, jo entita zwětšego tema abo pśedmjat z realnego žywjenja abo jogo reprezentacija w datowej bance a wótpowědujo w tom konteksće tomu, což we Wikidata pomjenjujo se element.)

External identifier Some properties have values that are strings used in the databases of external organisations. They uniquely identify an item. For example, an ISBN for a book or the unique part of the URL of a movie or an actor in the Internet Movie Database.

Item (element) jo bok w głownem mjenjowem rumje Wikidata, kótaryž reprezentěrujo "tema", "koncept" abo "pśedmjat" realnego žywjenja. Ako druge entity Wikidata identificěruju se elementy pśez entitowy ID (elementowy ID jo numer prefigěrowany z Q, na pś. Q1), a pśez jadnoraznu kombinaciju wěcejrěcnego pomjenjenja a wopisanja, a jomu dajo se teke alias pśipokazaś. Elementy zestajaju se ze sedłowych wótkazow k zwězanym bokam. Mógu teke z wugronjenjow wobstojaś, inkluziwnje póry kakosć-gódnota, a ze žrědłow. Pó pšawidłach relewance za Wikidata su tuchylu jano elementy dowólone, kótarež maju nanejmjenjej jaden sedłowy wótkaz k nastawkoju Wikipedije.


Help:Items

Label (pomjenjenje, teke znate ako name (mě)) jo mě za elementy, kakosći a napšašowanja. Zwětšego to jo nejwažnjejše mě, pód kótarymž zapisk jo znaty, abo nejpowšyknjejša abo lažko rozymliwa fraza, ako kótaraž jo znata w projekśe. We Wikidata ma rolu titela we Wikipediji a wužywa se ako primarny srědk, aby zapiski rozeznawaś. Za elementy njetrjeba jadnorazne byś, daniž w rěcy daniž w cełkownem projekśe, ale gromaźe z wopisanim musy jadnorazne byś. Za kakosći a napšašowanja (hyšći njedefiněrowane) musy w datej rěcy jadnorazne byś. Jadnoraznosć za kombinaciju pomjenjenja a wopisanja jo kšuta nuznosć, kótaraž musy docynjona byś, nježli až změna dajo se składowaś, lěcrownož se w pśichoźe snaź wótporajo.
Pomjenjenja by měli specifiske konwencije za wjelikopisanje swójskich mjenjow a frazow dateje rěcy wužywaś, kaž to pasujo za specifiski zapisk. W lisćinach wopisanja slěduju pomjenjenjeju, tak až pśidawa se ako jadnucki lisćinowy zapisk. Ako pomjenjenja a wopisanja daju se ekstrahěrowaś a njewótwisnje wužywaś. Glědaj Help:Label.


Help:Labels

Language attributes (= rěcne atributy) su wót rěcy wótwisne pomjenjenja, aliase a wopisanja, kótarež pśidawaju se elementam, kakosćam a napšašowanjam. Wóni su wót cłowjeka cytajobny tekst, aby rozměśe wobcerka elementa wólažcyło, na pśikład specifiski typ entity realnego swěta. Jolic feluju, někotare z nich daju se pśez znamuškowe rjeśazki z drugich rěcow wuměniś, kótarež funkcioněruju ako narownańske rěcy.

Language fallbacks (narownańske rěcne rjeśazki, language chains (rěcne rjeśazki)) su metody, kótarež wuměnjaju felujuce rěcne atributy pśez znamuškowe rjeśazki z drugich rěcow. Pšawidła za eksaktnu wuměnu daju se we wótwisnosći wót typa boka wubraś, wót togo, lěc wužywaŕ jo pśizjawjony abo wót togo, lěc wužywaŕ jo informacije wó swójich preferěrowanych rěcach k dispoziciji stajił.

Głowny mjenjowy rum jo mjenjowy rum, źož wšykne elementy su. Wuznamjenjujo se pśez felowanje prefiksa.

MediaWiki jo softwara, z kótarejuž projekty ako Wikipedija a Wikimedia Commons běže; glědaj MediaWiki.

Metaboki (meta pages) su wšykne boki, kótarež njejsu entity, t. gr. njesłušaju k datowym mjenjowym rumam. Metaboki Wikidata wopśimuju njestrukturěrowane wopśimjeśe, kótarež reprezentěrujo se pśez konwencionalny kod MediaWiki, a snaź teke pśez pśichodny klientowy zapśimowański kod Wikidata. Pśikłady su diskusijne boki, kategorijowe boki, projektowe boki (w mjenjowem rumje Wikidata) a boki pomocy (w mjenjowem rumje Help). Metaboki wopśimuju teke wopśimjeśe a daty, kótarež generěruju se awtomatiski pśez softwaru MediaWiki, na pśikład historiju změnow boka abo specialne boki.

Namespace (mjenjowy rum) jo fyziske źělenje bokow w MediaWiki, aby jo pó wužywanju dogromady abo pó pśidatnem zaźarženju rědował. Pśikłady su mjenjowe rumy za kategorije, dataje, wužywarjow, a w paźe mjenjowych rumow Wikidata za elementy, kakosći a napšašowanja.


Help:Namespaces

Page (bok) měni bok w někakem wikiju z jadnoraznym titelom, na pśikład nastawk (bok w głownem mjenjowym rumje Wikipedije). We Wikidata móžo se zapśimjeśe "bok" na entitowy bok (w datowych mjenjowych rumach), na metabok (w drugich mjenjowych rumach) abo na zwězany bok (eksterny bok we Wikipediji abo drugim projekśe Wikimedije) póśěgowaś, t. gr. na reference, kótarež wužywaju sedłowy wótkaz. Boki w głownem mjenjowem rumje Wikidata jadnaju wo elementach, a jaden bok móžo jano wó jadnem elemenśe jadnaś.

Project is a term often used in the Wikimedia movement. In most cases, people mean a Wikimedia Wiki. So in Wikidata, the term usually refers to Wikidata itself.

Property (kakosć) jo deskriptor za datowu gódnotu abo sajźbu gódnotow, ale nic datowa gódnota abo datowe gódnoty same. Kužde twarźenje na elementowem boku zwězujo z kakosću a pśipokazujo kakosći jadnu gódnotu abo někotare gódnoty. Kakosć składujo se ako entitowy bok w kakosćowem mjenjowem rumje a wopśimujo deklaraciju datowego typa kakosćowych gódnotow. Nowe kakosći naraźuju se a wobtwarźuju se na Wikidata:Property proposal. Wšykne kakosći by měli se na Wikidata:List of properties (WD:P) nalicyś. Wužywanje kakosći diskutěrujo se na jeje diskusijnem boku. Nejwěcej kakosćow dajo se pśez parametry infokašćika a kategorije Wikipedije zwobrazniś, glědaj Wikidata:Infoboxes task force. Zapśimowanje kakosćowych gódnotow do infokašćikow Wikipedije (z pomocu zapřimowańskeje syntakse) cyni se za kuždy infokašćik a Wikipedijowu wersiju jadnotliwje.


Help:Properties
Qualifier (kwalifikator) jo źěl twarźenja, kótaryž groni něco wó specifiskem twarźenju, cesto na wopisujucy nałog. Kwalifikator móžo zapśimjeśe pó specifiskem wokabularje byś, ale móžo teke wšaka wopisujuca fraza byś (jolic toś te zapśimjeśa abo fraze su lichy tekst abo źěl wokabulara, by to nejskerjej nadawk zgromaźeństwa Wikidata było).
Help:Qualifiers

Query (napšašowanje) jo pśeddefiněrowane pytanje pśez elementy. Napšašowanje jo wopisowaŕ za pśeddefiněrowane pytanje, ale nic trjefarje napórane pśez pytanje. Kužde pytanje wopisujo se a definěrujo se na swójom boku a ma swójski sprefigěrowany identifikator.


Wikidata:SPARQL query service

Rěd jo faktor kwality, kótaryž wužywa se za jadnore wuběranje/filtrowanje w padach, źož jo wjele wugronjenjow za danu kakosć. Su tśi móžne rědy:


Help:Ranking

Reference (= Referenca) abo source (= žrědło) wopisujo póchad wugronjenja we Wikidata. Žrědło same jo cesto element, na pśikład knigły. Wikidata njoco na pšašanje wótegroniś, lěc wugronjenje jo pšawe abo nic, ale jano, lěc wugronjenje ma referencu. Což su płaśiwe reference, ma se mjazy wobźěłarjami Wikidata debatěrowaś.


Help:Sources

Site (sedło, siteid) jo referenca na eksterne websedło w cyłku, ale w sedłowych wótkazach póśěgujo se na specifiske zregistrěrowane websedła, kótarež daju se za interne pytanje wužywaś. Toś te sedła referencuju se pśez globalne sedłowe identifikatory abo krotki siteid. Siteid dolnoserbskeje Wikipedije jo na pśikład dsbwiki. Zwětšego zachopnym pismikam slědujo póddomena zregistrěrowanego sedła na Wikimedijowych projektach. Wótkazowanje na take sedła mógu wobgranicowanja měś. W aktualnej instalaciji móžo kuždy eksterny bok jano jaden wótkaz měś, kótaryž jo we Wikidata zregistrěrowany a jaden element móžo jano jaden wótkaz ku kuždemu sedłu měś.

Sitelink (= sedłowy wótkaz) jo identifikacija zwězanego boka abo nastawka na drugem sedle Wikimedije ako na pś. w rěcnej wersiji Wikipedije. Zestaja se ze sedłowego identifikatora a titela sedłowego wótkaza (titel nastawka) a źo wót jadnotlwych elementow we Wikidata. Wužywa se ako za identificěrowanje elementa z eksternego sedła tak teke ako centralne składowanje mjazyrěcnych (mjazywikijowych) wótkazow. Sedłowe wótkaze mógu pśipowjesone wobznamjenja měś a pokazuju zwětšego, až bok jo status wjelicnego nastawka abo pódobny status měł. Glědaj Help:Sedłowe wótkaze.


Help:Sitelinks

Statement (=wugronjenje) jo jaden źěl datow wo elemenśe, kótaryž jo se na jadnem elementowem boku zapśimjeł. W nejjadnorjejšem paźe jo wugronjenje jano pór "kakosć: gódnota" (na pśikład "Kraj: Nimska"), ale cesto mógu wugronjenja dalšne kwalifikatory měś (na pśikład casne kwalifikatory). Glědaj datowy model. Wikidata njecynju gódanja na pšawosć wugronjenjow, ale gromaźi a dawa je k wěsći z referencu na žrědło. Glědaj Help:Wugronjenja.


Help:Statements

String (krotko za character string, znamuškowy rjeśazk) jo powšykne zapśimjeśe za slěd licho wubranych znamuškow interpretěrowanych ako tekst na pś. "(Halo") - na rozdźěl wót datow interpretěrowanych ako numeriska gódnota (3,14), wótkaz k elementoju (na pś. [[Q1234]]) abo wěcej kompleksny datowy typ (sajźba {1,3,5,7} ). Wikidata buźo datowej typa "monolingual-text" a "multilingual-text" ako gódnotu kakosći pódpěraś, wobej stej datowej typa znamuškowego rjeśazka. Hypotetiska kakosć "pśedmě" za Abrahm Lincoln by na pśikład "Abraham" była.

Title (Titel) jo mě eksternego zwězanego boka (teke znaty ako titel sedłowego wótkaza), mě metaboka abo entitowy ID entitowego boka. Jolic bok njesłuša ku głownemu mjenjowemu rumoju, titel wopśimujo ID mjenjowego ruma.

Values (gódnoty, abo datavalues (datowe gódnoty)) su informacije zasajźone w kuždem twarźenju. We wótwisnosći wót jich datowego typa, mógu jadnotliwa gódnota (kaž licba) abo gódnota, kótaraž zestaja se z někotarych źělow (kaž geografiske pozicije z dlinina a šyrina) byś. Internje su z twarźenjami pśez "snaks" zwězane.


Help:Statements#Values

Wikibase jo softwara za Wikidata. Zestaja se z tśich rozšyrjenjow MediaWiki: Wikibase, Wikibase client a WikibaseLib. Rozšyrjenje Wikibase (za serwer Wikidata cesto repo pomjenjone) zmóžnja instalaciju MediaWiki za gromaźenje a wótwardowanje strukturěrowanych datow a buźo se na websedle Wikidata wužywaś. Rozšyrjenje Wikibase client (cesto jano client pomjenjony) zmóžnja instalacije MediaWiki, aby daty ze serwera Wikidata na jogo swójskich bokach napšašowało a zwobrazniło, a buźo se we Wikipedijach rozdźělnych rěcow a nejskerjej teke na drugich sedłach nałožowaś. Rozšyrjenje WikibaseLib ma zgromadne biblioteki za wobej głownej rozšyrjeni.


Help:Wikibase
Wikidata jo projekt Wikimedije, w kótaremž běžy instanca MediaWiki z rozšyrjenjami Wikibase. Zmóžnja wobźěłarjam Wikidata, daty zapódaś a boki pśepytaś.
Wikidata:Introduction
Wikimedia is the name of a movement which consists of people and organizations. Wikidata is run by the Wikimedia Foundation together with other wikis such as Wikipedia. The Wikibase software is mainly developed by Wikimedia Germany which is one of the national Wikimedia affiliations.
Help:Wikimedia
Wiki is a concept for a website. Wikipedia and Wikidata are wikis. A wiki in general is a website that can be edited by the visitors.
Help:Wiki

Related Glossaries